نامرتبی، بی نظمی، به هم ریختگی و شلوغی دندان‌ها


malocclusion

بخش مهم رشد اسکلتی در هر انسان، شکل‌گیری درست و سالم اکلوژن و یا همان بایت است. اکلوژن اصطلاحی است که به نحوه جفت‌شدن دندان‌های بالا و پایین روی یکدیگر اتلاق می‌شود. به‌طور معمول نحوه جفت شدن طبیعی دندان‌ها در انسان به‌گونه‌ای است که دندان‌های آسیاب به‌طور طبیعی روی هم قرار گرفته و دندان‌های فوقانی بالا (دندان‌های پیش و نیش) کمی جلوتر از دندان‌های فوقانی پایین قرار داشته و آن‌ها را می‌پوشانند.

اغلب ممکن است ناهنجاری مال ‌اکلوژن (نامرتبی و به‌هم ریختگی دندان‌ها) در دندان‌هایی که دارای اکلوژن نرمال هستند نیز رخ دهد. در صورتی که نامرتبی دندان خفیف باشد نیاز به هیچ اقدامی نیست اما در موارد شدید و حاد ممکن است درمان‌ ارتودنسی و جراحی اصلاح  فک (ارتوگناتیک) مورد نیاز باشد.

ارتودنسی تنها به‌ منظور بهبود زیبایی لبخند نیست. درمان‌های ارتودنسی برای اصلاح ناهنجاری‌هایی چون نامرتبی، بی‌نظمی و شلوغی دندان‌ها که اصطلاحا مال‌ اکلوژن نام دارد بکار می‌رود. مال‌ اکلوژن ممکن است در نتیجه اختلال در دندان‌ها و فک رخ دهد. نامرتبی دندان نه تنها در خندیدن، جویدن و تمیز کردن دندان‌ها اختلال ایجاد می‌کند بلکه نحوه گفتار، زیبایی لبخند و همچنین اعتماد به‌نفس فرد را تحت تاثیر قرار می‌دهد. برای آگاهی بیشتر درباره انواع شیوه های رفع نامرتبی، و شلوغی دندان‌ها و یا رزرو نوبت در کلینیک تخصصی ارتودنسی دکتر عبدالهی می‌توانید با شماره‌های 02122799264 و 02122799232 تماس حاصل فرمایید.

علل

عوامل زیادی ممکن است منجر به نامرتبی دندان‌ها شود. به‌عنوان مثال کوچک بودن فک باعث می‌شود فضای کافی برای رشد طبیعی دندان ها نبوده و در نتیجه دندان‌های روی‌هم و نامرتب رشد کنند. دندان‌های شلوغ و نامرتب فشار بیشتری روی هم وارد کرده و موجب می‌شوند دندان‌ها از موقعیت مناسب خود خارج شوند.

نامرتبی ژنتیکی دندان‌ها

  • ویژگی‌های دندانی نامناسب: برخی ویژگی‌های دندانی نامناسب مانند سایز دندان و سایز استخوان فک ارثی هستند. این امر ممکن است موجب رشد دندان‌های بزرگ در فک کوچک و یا دندان‌های کوچک در فک بزرگ شود . در این حالت معمولا دندان ها در موقعیت صحیح خود قرار نمی‌گیرند.
  • جابه‌جایی دندان‌ها: در برخی موارد ممکن است ویژگی‌های دندانی چون فقدان دندان‌های خاص در موقعیت خود و یا رشد دندان‌ها در موقعیت یکدیگردر یک فرد ارثی باشد. در این حالت، یک دندان و یا چند دندان‌ در جای یکدیگر رشد کرده و منجر به ناهنجاری مال‌ اکلوژن می‌شوند.
  • موارد حاد: بیشتر مال‌ اکلوژن‌های ژنتیکی حاد شامل رشد نامناسب فک بالا و پایین در بیمار است.

عادات دندانی و دهانی 

برخی عادات دهانی موجب می‌شود فشار مکرر و پایدار روی دندان‌ها وارد شده و در نتیجه دندان‌ها از موقعیت خود خارج شوند. شایع‌ترین عادت‌های دهانی که منجر به نامرتبی دندان می‌شوند شامل:

  • مکیدن انگشت شست و یا انگشت دیگر
  • مکیدن پستانک بیش از 5 تا 6 ساعت در طول روز
  • عادت‌های چون جویدن مداد و باز کردن درب بطری با دندان و یا کارهای دیگر با دندان

این عادات موجب اعمال فشار روی دندان‌ها شده و با تکرار به‌تدریج منجر به نامرتبی و بی‌نظمی دندان‌ها می‌شوند.

افتادن دندان‌ها

گاهی افتادن یک دندان و فضای خالی در دهان یا فشار ثابت روی دندان‌ها در طول روز موجب می‌شود دندان‌ها به‌ تدریج به‌ سمت فضای خالی تغییر جهت داده و منجر به بایت و یا مشکلات دندانی دیگری شوند. مهمترین علت‌های افتادن دندان که معمولا منجر به بی نظمی دندان می‌شوند عبارتند از:

  • حوادث یا ضربه شدید به دندان
  • پوسیدگی شدید دندان که دندانپزشک را مستلزم به کشیدن دندان می‌کند.
  • خوردن و نوشیدن غذاها و مایعات شیرین که به دندان‌ها آسیب رسانده و موجب از دست رفتن دندان می‌شود.

بی‌نظمی دندان موجب سردرد و درد در ناحیه شانه و گردن می‌شوند. اگر از ناهنجاری مال ‌اکلوژن در دندان‌های خود رنج می‌برید بهتراست در اسرع وقت برای معاینه دندان‌ها و درمان به یک متخصص دندانپزشک مراجعه کنید.

علائم نامرتبی دندان چیست؟

علائم ناشی از نامرتبی دندان براساس نوع و شدت آن ممکن است خفیف و یا حاد باشد. علائم معمول ناهنجاری مال‌ اکلوژن شامل:

  • تنظیم نادرست دندان‌ها
  • تغییر در ظاهر چهره
  • احساس درد هنگام جویدن و یا گاز زدن
  • مشکلات گفتاری ازجمله لکنت زبان
  • تنفس از راه دهان به‌جای بینی

انواع نامرتبی دندان

آندربایت

malocclusion1

آندربایت حالی است که در آن دندان‌های پایین جلوتر از دندان‌های بالا بوده و یا دندن‌های بالا خیلی عقب‌تر از دندان‌های پایین قرار دارند.

شلوغی دندان‌ها

malocclusion3

وقتی تعداد خیلی زیادی دندان در فضای اختصاص یافته رشد می‌کنند این امر موجب شلوغی و نامرتبی دندان‌ها می‌شود.

فاصله دندانی

malocclusion4

فاصله دندانی زمانی بوجود می‌آید که  دندان‌ها نتوانند فضای موجود در دهان را پر کنند و یا برخی از دندان‌ها بنا به‌دلایلی از دست بروند.

کراس ‌بایت 

malocclusion5

کراس بایت زمانی رخ می‌دهد که دندان‌های بالا با دندان‌های پایین همتراز نیستند  و یا هنگام بستن دهان  یک یا چند دندان بالا در سطح داخلی دندان‌های پایین قرار دارند.

اپن بایت

malocclusion6

در وضعیت اپن ‌بایت، دندان‌های بالا و پایین بیمار بر روی یکدیگر قرار نمی‌گیرند. در اپن‌ بایت بین سطح فوقانی و جانبی دندان‌ها و یا گاهی هر دوی آن‌ها فاصله وجود دارد.

انحراف میدلاین

malocclusion7

انحراف میدلاین به عدم هماهنگی خط وسط دندان‌های بالا و پایین اشاره دارد.

اورجت

malocclusion8

اورجت نوعی اختلال دندانی است که در آن هنگام قرار دادن دندان‌ها روی هم، دندان‌های بالا بیش از حد دندان‌های پایین را می‌پوشانند. به اورجت گاهی دیپ بایت نیز گفته می‌شود.

تشخیص

توصیه می‌شود قبل از سن 7 سالگی، تمام کودکان را برای چکاپ نزد متخصص ارتودنسی برد. متخصص ارتودنسی از طریق موارد زیر به بررسی و ارزیابی شرایط دندان‌های کودکان می‌پردازد:

  • سوالاتی در خصوص سوابق پزشکی کودک و پدر و مادرش می‌پرسد.
  • دهان و دندان‌های کودک را معاینه می‌کند.
  • با کمک اشعه‌ ایکس از صورت و دندان‌های بیمارعکسبرداری می‌کند.
  • قالبی از دندان‌های بیمار تهیه می‌کند.

درمان

بیمارانی که مبتلا به نامرتبی دندان خفیف هستند معمولا نیاز به درمان‌های ارتودنسی ندارند. اما در صورتی که دندانپزشک تشخیص دهد که مال‌ الکلوژن شدید و حاد است بیمار به درمان‌های گسترده ارتودنسی نیاز خواهد داشت. درمان‌های نامرتبی دندان شامل:

بریس‌ها

malocclusion9

  • بریس‌های فلزی معمولی برای اصلاح کجی دندان‌ها، شلوغی، نامرتبی دندان‌ها و ناهنجاری‌های فک انتخاب ایده‌آلی هستند. این نوع بریس‌ها بسیار رایج بوده و دارای کش‌های رنگی هستند.
  • اندازه و شکل بریس‌های سرامیکی شبیه بریس‌های فلزی است با این تفاوت که هم‌رنگ دندان‌ها بوده و دارای براکت‌های شفافی هستند که روی دندان‌ها چسبیده می‌شوند.
  • بریس‌های لینگوال داخل سطح دهان قرار می‌گیرند و برای افرادی که به زیبایی اهمیت داده و دوست ندارند بریس‌ها دیده شوند انتخاب مناسبی هستند.
  • بریس‌های اینویزیلاین بریس‌های شفاف و متحرکی هستند که به‌ صورت سفارشی و مطابق با نیاز بیمار ساخته می‌شوند. بریس‌های اینویزیلاین می‌توانند اختلالاتی چون کجی دندان‌ها، شلوغی دندان‌ها، اوربایت و فاصله بین دندان‌ها را به‌خوبی برطرف کنند.

کشیدن دندان

malocclusion11

گاهی متخصص ارتودنسی برای اصلاح مشکلاتی چون شلوغی زیاد دندان‌ها مجبور به کشیدن دندان بیمار می‌شود.

ترمیم دندان‌های ناهموار و نامرتب

malocclusion12

گاهی ممکن است دندان‌ها نیاز به تنظیم، تغییر شکل، باندینگ و یا روکش داشه باشند. برای این منظور از انواع روش‌های ترمیمی و تجهیزات دندانپزشکی استفاده می‌شود.

جراحی فک

malocclusion13

در موارد نادر ممکن است بیمار نیاز به جراحی ارتوگناتیک یا جراحی فک داشته باشد. جراحی فک ممکن است به‌ منظور کوچک کردن و یا بزرگ کردن فک صورت بگیرد. متخصص ارتودنسی معمولا برای ثابت کردن استخوان فک بیمار از ابزارهای ارتودنسی چون سیم‌ها، پلیت‌ها و پیچ استفاده می‌کند.

چگونه از نامرتبی دندان پیشگیری کنیم؟

در صورتی که نامرتبی و بی نظمی دندان ارثی باشد برای پیشگیری از آن کار خیلی زیادی نمی‌توان کرد اما برای پیشگیری از بدترشدن این ناهنجاری و مشکلاتی که ناشی از انجام برخی عادت‌ها هستند کارهای زیاد می‌توان انجام داد.

در وهله اول باید از مکیدن اشیاء خودداری کرد. این مورد در کودکان شامل مکیدن انگشت شست و پستانک است. در بزرگسالان شایع‌ترین عادتی که منجر به ناهنجاری نامرتبی می‌شود مکیدن مداد و سیگار است.

بسیاری از افراد مبتلا به بی نظمی دندان عادت به دندان قروچه دارند. اگر طبق تشخیص دندانپزشک دندان قروچه بیمار مشکل جدی و اساسی باشد باید با کمک تجهیزات ارتودنسی مانند محافظ دهان، سایش و تخریب دندان‌ها را کاهش داد. استفاده از محافظ دهان ممکن است از پیشرفت مال‌اکلوژن پیشگیری کند.

به اشتراک بگذارید: