کشیدن یا نکشیدن دندان در درمان‌های ارتودنسی



به نظر می‌رسد که مقوله کشیدن دندان‌های دائمی به منظور انجام درمان ارتودنسی هنوز برای بسیاری از مراجعه کنندگان به متخصصین، در هاله‌ای از ابهام قرار دارد به طوری‌که بسیاری از بیماران عزیز معتقدند که این مساله در میان متخصصین ارتودنسی امری سلیقه‌ای است تا جایی که بعضی از بیماران یک پزشک را به دلیل اینکه در درمان ارتودنسی از بیماران دندان نمی‌کشد و یا کمتر می‌کشد نسبت به پزشک دیگر ترجیح می‌دهند. به همین دلیل بر آن شدیم در این فرصت به این مورد پرداخته و تا اندازه‌ای آگاهی مخاطبین را در این زمینه افزایش دهیم.
در بسیاری از بیماران کشیدن یا نکشیدن دندان کاملاً بستگی به شرایط بیمار داشته و تابع فاکتورهای مختلفی از قبیل وضعیت قرارگیری دندان‌ها٬ نوع ناهنجاری‌های دندانی و اسکلتی بیمار٬ سایز و زاویه دندان‌ها، میزان کمبود فضا وجود یا عدم وجود انحراف دندان‌ها به یک سمت، وجود یا عدم وجود تنگی یا باریکی قوس‌های دندانی٬ وضعیت لب‌ها و برجستگی یا عدم برجستگی آنها و بسیاری فاکتورهای دیگر می‌باشد. در اینجا به توضیح برخی از فاکتور های ذکر شده می‌پردازیم.

کشیدن یا نکشیدن دندان در درمان‌های ارتودنسی

در مورد کمبود فضا جهت قرار گرفتن دندان‌ها به طور منظم٬ فاکتورهای مختلفی دخیل‌اند مثلاً سایز دندان‌ها و سایز فک کاملاً به ژنتیک فرد بستگی دارد. در این مورد گاهی این تصور نادرست وجود دارد که با رشد بیمار فک‌ها بزرگتر شده و فضای لازم برای قرار گیری دندان‌ها فراهم می‌گردد، در صورتی‌که رشد و افزایش سایز فک‌ها از قسمت پشت اولین دندان‌های آسیای بزرگ صورت می‌گیرد در حالی‌که دندان‌های دائمی که عمدتاً دچار کمبود فضای رویش می‌شوند در جلوی این دندان‌ها واقع‌اند که این فضا در حین رشد ثابت مانده و افزایش نمی‌یابد و به همین دلیل در مواردی که دندان‌ها به میزان زیادی درشت‌تر از فضای فکی موجود باشند، کشیدن دندان اجتناب ناپذیر است. همچنین فاکتورهای محیطی نیز در کاهش فضای رویش دندان‌ها می‌توانند دخیل باشند مثلاً از دست دادن بعضی از دندان‌های شیری زودتر از موعد طبیعی می‌تواند موجب حرکت دندان‌های عقب به سمت جلو شده و این فضا را کوچکتر کند که گاهی کشیدن دندان را گریز ناپذیر می‌نماید.
ناهنجاری‌های فکی نیز در این مورد دخیل‌اند، مثلاً جلو یا عقب بودن یک فک و طبعاً دندان‌های آن نسبت به فک دیگر می‌تواند تعیین کننده باشد به طوری‌که گاهی در مواردی از ناهنجاری‌های فکی در صورت طبیعی بودن سایر فاکتورها کشیدن دندان در یک فک انجام می‌گیرد و فک دیگر بدون کشیدن دندان تحت درمان ارتودنسی قرار می‌گیرد. حرکت و انحراف دندان‌ها به چپ یا راست نیز تعیین‌کننده است به طوری‌که در مواردی ممکن است کشیدن دندان به صورت یک‌طرفه صورت گیرد البته در صورتی‌که فاکتورهای دیگری موجود نباشند. در مواردی از باریکی قوس دندانی ممکن است بتوان با گسترش آن مقداری فضا برای جا دادن دندان‌ها فراهم نمود تا نیازی به کشیدن دندان نباشد. همچنین زاویه دندان‌های قدامی و برجستگی لب‌ها فاکتورهای مهمی در تعیین طرح درمان از سوی متخصص ارتودنسی می‌باشد. مثلاً در مواردی که دندان‌های قدامی عقب رفته‌اند اصلاح زاویه آنها موجب فراهم آمدن مقداری فضا می‌گردد همچنین زمانی که لب‌ها بیش از حد برجسته‌اند و یا بیش از حد عقب رفته‌اند تعیین طرح درمان غلط می‌تواند موجب تشدید وضعیت موجود و آسیب به وضعیت زیبایی و به تبع آن عدم رضایت بیمار گردد.
نکته دیگری که در این زمینه حائز اهمیت است ثبات نتیجه درمان ارتودنسی است. لازم به ذکر است که دندان‌ها و قوس دندانی در ناحیه‌ای به نام ناحیه خنثی یا Neutral Zone قرار دارند به طوری‌که در این ناحیه نیروهای وارده از سوی زبان از یک طرف و لب‌ها و گونه‌ها از طرف دیگر با یکدیگر خنثی شده و عملاً دندان‌ها در یک بالانس نیروها به‌طور با ثبات قرار می‌گیرند. این امر باعث می‌شود که هر گونه جابه‌جایی که باعث خروج دندان‌ها از این ناحیه و تجاوز به محدوده بافت‌های ذکر شده (زبان، لب و گونه) شود موجب بهم ریختن این بالانس گردیده و بافت مذکور در طول زمان عکس‌العمل نشان داده و دندان‌ها را به ناحیه خنثی باز می‌گرداند که باعث بهم ریختن مجدد دندان‌ها و از دست رفتن نتیجه درمان می‌گردد.
در اینجا ذکر این نکته را لازم می‌دانم که به طور طبیعی بیماران از کشیده شدن دندان‌ها فراری بوده و به سمت درمان بدون کشیده شدن دندان‌ها متمایلند زیرا علاوه بر حفظ دندان‌ها، طول درمان نیز کمتر بوده و در ظاهر درمان سریع‌تر به اتمام می‌رسد و شاید به همین دلیل هزینه کمتری نیز برای درمان تعیین شود و متاسفانه تعداد معدودی از همکاران غیر متخصص از این گرایش طبیعی سوء استفاده کرده و به دلیل عدم توانایی در انجام درمان صحیح و ساده‌تر و سریع‌تر بودن ظاهری درمان غلط و پیشنهاد هزینه کمتر به بیمار٬ او را به سمت درمان نادرست هدایت می‌نمایند و با کمال تاسف عده‌ای از بیماران نیز از این امتیازات ظاهری استقبال نموده و موجب اتلاف وقت و هزینه خود و مهم‌تر از آن صدمات احتمالی به دندان‌ها در اثر انجام درمان غیر تخصصی می‌گردند. همچنین در مواردی که بیمار دارای مشکلات متعدد نظیر بهم ریختگی دندان‌ها٬ انحراف خط وسط دندان‌ها و عدم جفت‌گیری مناسب دندان‌های دو فک با یکدیگر باشد، ممکن است نکشیدن دندان و یا کشیدن تعداد کمتری از دندان‌ها تنها به رفع بخشی از مشکل بیمار بیانجامد و اصلاح تمامی مشکلات بیمار نیازمند کشیده شدن تعداد بیشتری از دندان‌ها و زمان طولانی‌تر درمان باشد که مجدداً می‌تواند موجب سوء استفاده و هدایت نادرست بیمار به درمان ظاهراً ساده‌تر و سریع‌تر گردد. همچنین گاهی دیده می‌شود که پزشک به منظور اجتناب از کشیدن دندان اقدام به سایش بیش از حد دندان‌ها به منظور ایجاد فضا برای مرتب کردن آنها می‌نماید که این خود می‌تواند موجب از دست رفتن مینای محافظ دندان شده و باعث بروز پوسیدگی وسیع و حساسیت شدید دندان‌ها و به تبع آن ایجاد عواقب ناگوار برای دندان‌های بیمار گردد. لازم به یادآوری است که در پاره‌ای از موارد شرایط بیمار به صورت Border Line یا بینابینی بوده و حتی در بین متخصصین مختلف ممکن است اختلاف نظر در طرح درمان وجود داشته باشد که این امری طبیعی بوده و در این موارد می‌توان گفت که فاکتور سلیقه درمان‌کننده می‌تواند دخیل باشد که معمولاً در این صورت انجام درمان توسط متخصص ارتودنسی به هر روشی می‌تواند نتیجه مطلوب را به همراه داشته باشد ولی در اکثر موارد تصمیم برای کشیدن یا نکشیدن دندان‌ها کاملاً به شرایط ناهنجاری‌های بیمار بستگی دارد.
در اینجا بیان این نکته ضروری است که مطالب فوق به این معنی نیست که کشیدن دندان برای تمام بیماران لازم است بلکه موارد بسیاری نیز وجود دارد که درمان آنها می‌بایست بدون کشیدن دندان انجام گردد و در این بیماران کشیده شدن دندان‌ها درمانی غلط محسوب شده و موجب ایجاد نتایج ناگوار از نظر زیبایی و عملکرد دندانی در بیمار می‌گردد. لذا تصمیم‌گیری برای کشیدن یا نکشیدن دندان‌ها و همچنین تعداد دندان‌های کشیدنی نیازمند بررسی دقیق و توجه به تمامی‌جنبه‌های ناهنجاری بیمار توسط متخصصین امر می‌باشد.

به اشتراک بگذارید:

wer
5wu